Een bedrijfspand tussen de woningen. Wat mag daar, hoe hoog, en waar valt straks de schaduw? Wie dat vandaag uitzoekt, opent de planviewer voor de bestemming, zoekt de bouwhoogte op in de regels, en schat de schaduw op gevoel. In de GIS-viewer staan de regels nu overzichtelijk op de kaart, en rekent de kaart de schaduw uit. Gratis, zonder account, in de browser.

De regels overzichtelijk op de kaart

Een plankaart toont alles tegelijk: bestemmingen, aanduidingen, maatvoering, bouwvlakken, in één verbeelding met één legenda. In de GIS-viewer zijn dat vijf losse lagen onder de kop Omgevingswet: bestemmingen, dubbelbestemmingen, aanduidingen, maatvoering en bouwvlakken. Landelijk, voor elke gemeente. Je zet aan wat je nodig hebt en laat de rest uit.

Elke laag heeft een eigen kleur, een eigen legenda en een eigen filter. De bestemmingen kleuren per hoofdgroep: wonen, bedrijf, kantoor, detailhandel, groen, verkeer. Filter op bedrijf en de kaart houdt alleen die vlakken over. Zet de maatvoering erbij en je ziet per vlak de maximale bouw- en goothoogte. Het bouwvlak erbij, en je weet op welk deel van de kavel gebouwd mag worden.

Klik op een vlak en je krijgt de bestemming, het plan en de datum van vaststelling, met de link naar de regels en de plankaart op ruimtelijkeplannen.nl. Het artikel uit de regels dat bij het vlak hoort, staat er meteen onder. De kaart is een ingang; de tekst blijft de bron.

Neem de Leidseweg 120 in Utrecht, in Oog in Al. Het vlak heeft de bestemming Bedrijf, uit het plan Actualisering 2015, Oog in Al en Lunetten. De maatvoering geeft op het ene deel een maximale bouwhoogte van 6 meter, op het andere 8 meter. Rondom ligt Wonen, en over de hele buurt de dubbelbestemming Waarde - Archeologie. Vier dingen die je anders uit één drukke plankaart moet peuteren, nu elk op een eigen laag.

De schaduw, berekend uit de 3D BAG

Open bewerken bij Panden (BAG) en vink Bekijken in 3D aan. Dezelfde laag staat dan overeind, met de hoogte, het aantal bouwlagen en de dakvorm uit de 3D BAG van de TU Delft. Kleuren en filter gaan mee: kies Bouwjaar, Hoogte of Dakvorm en de volumes kleuren net als op de platte kaart. Meten en selecteren blijft gewoon werken.

De zon staat aan zodra je in 3D kijkt. Kies een dag en schuif de tijd; de knoppen 21 jun en 21 dec zetten de langste en de kortste dag klaar, nu het moment van vandaag. De kaart zegt erbij hoe hoog de zon dan staat en uit welke richting hij komt, en tekent de schaduw van elk gebouw op de grond en op de buren.

Voor de Leidseweg: zet de zon op 21 december, half elf 's ochtends. De zon staat dan tien graden boven de horizon, in het zuidoosten. De rijtjes aan de noordkant van het bedrijfspand liggen op dat moment voor een deel in zijn schaduw, en het pand uit 1960 is lager dan de 8 meter die het plan toestaat. Wat een hoger gebouw daar in de winter zou doen, lees je af aan de buren die er al staan en aan hoe ver hun schaduw nu reikt.

Wat dit niet zegt

De kaart is oriënterend. Wat op het vlak staat is een samenvatting van de verbeelding. Wat geldt, staat in de regeltekst van het plan, en daar linkt elk vlak naartoe. Een vergunningvraag beantwoord je daar, of bij de gemeente.

Het nieuwe deel van het omgevingsplan zit er nog niet in. De lagen tonen de ruimtelijke plannen van vóór de Omgevingswet, die sinds 2024 als tijdelijk deel doorlopen. Wat een gemeente daarna in het nieuwe deel heeft geregeld, zie je hier niet.

De schaduw is die van wat er staat. De 3D-panden zijn de gebouwen van nu, met hun gemeten hoogte. Bomen, schuttingen en gepland nieuwbouw zitten er niet in. Een bezonningsstudie voor een vergunning blijft werk voor een adviseur; dit laat je zien waar je moet kijken.

Zelf proberen

Open ruimtelijke-data.nl/kaart, zoek een adres en zet Bestemmingen aan onder Omgevingswet. Voor de schaduw: bewerken bij Panden (BAG), vinkje Bekijken in 3D, en schuif de tijd.

Dit is allemaal gratis. Geen account, geen proefperiode, geen licentie per gebruiker: de kaart, de regellagen, de 3D-panden en de zon staan open voor iedereen die de pagina opent. Een gratis account heb je alleen nodig om je kaart te bewaren of te delen.

Bronnen: ruimtelijke plannen via Ruimtelijkeplannen.nl (Kadaster), in onze eigen index; panden uit de BAG via PDOK; hoogtes en dakvormen uit de 3D BAG (TU Delft, CC BY 4.0). De registraties lopen door, dus wat je vandaag ziet kan morgen zijn bijgewerkt.